بسمه تعالی 

سرپرست تیم تدوین: دکتر فریبا درخشان نیا

  

تیم تدوین:

ایوب اسلامیان

عرفان سلیمانیصفت

دلنیا شریفی

خداکریم گنجیان

 سرپرست علمی: دکتر حسین فکرآزاد

ناظر پروژه : دکتر حبیب اله مسعودی فرید

پاییز 1396

 

 

 

برای آنکه فرزند خود را در مسیر معینی بزرگ کنید، گه گاه خود آن مسیر را طی کنید

جان بلینگز

مقدمه

بازیهای کامپیوتری، تلویزیون و تبلت و ... امروزه برای خیلی از والدین نقش پرستار کودک را بازی می­کنند زیرا می­توانند مدتی طولانی توجه کودک را خود معطوف کنند. برخی از والدین برای آرام نگه داشتن فرزندان خود از بازیهای کامپیوتری استفاده می­کنند. امروزه در موارد زیادی شاهد تجمع کودکان در اطراف رایاه و موبایل هستیم تا پارک و محوطه­های بازی هستیم. آنها برای فوتبال، والیبال و بازیهای دیگر از خانه بیرون نمی­روند زیرا می­توانند همین بازیها و بسیاری از بازیهای دیگر را به صورت رایانه­ای انجام دهند و همین خود باعث کاهش فعالیت بدنی در کودکان شده است که پیامدهای زیادی همچون چاقی را به دنبال دارد.

این در حالی است که اکثر کودکان و نوجوانها از اینکه بی وقفه با دنیای تکنولوژی سروکار داشته باشند لذت می­برند: صبح با صدای زنگ تلفن همراهشان بیدار می‌شوند، در سرویس مدرسه به بازیهای تلفن همراه مشغول می‌شوند و بعد از مدرسه هم، تا آخرین لحظه­ای که در رختخواب بیدارند برای دوستانشان پیامک می­فرستند. عده­ای هم تا سه و چهار بامداد بیدار می­مانند و پای کامپیوتر با دوستانشان چت می‌کنند.

در دنیای الکترونیکی امروز اگر بچه‌ها کامپیوتر شخصی، تلفن همراه یا آیپاد نداشته باشند احساسی محرومیت می‌کنند. استفاده از این ابزارها باید مشروط به انجام تکالیف مدرسه و مسئولیتهای خانه باشد. به این ترتیب والدین قدرت زیادی برای تعدیل رفتار فرزندشان پیدا می‌کنند. یک کودک در صورتی باید اجازه استفاده از این وسایلی را داشته باشد که در درجه اول وظایفش را انجام داده باشد.

به هر حال هنگام برخورد با استفاده افراطی از اینترنت یا بازی، والدین باید تمام منابع ممکن را در نظر بگیرند، چون این روزها دسترسی به این امکانات به راحتی از طریق تلفن همراه میسر است و دوستان هم به راحتی این لطف را در حق همدیگر می‌کنند.

در این کتاب شیوه­های مواجه خانواده با اعتیاد به فضای مجازی و بازیهای رایانه­ای فرزندان توضیح داده می­شود. انتظار می­رود خانواده‌های محترم به توصه­های کتاب عمل کنند و در این مسیر با مددکار اجتماعی و مشاور مدرسه در ارتباط باشند.

فهرست مطالب

سخنی با والدین. 7

چرا اینترنت؟. 9

دلایل اعتیاد به بازیهای کامپیوتری را بشناسید. 12

نشانه های اعتیاد به بازی.. 19

از دلیل تراشی تا درمان. 21

استادان کامپیوتر. 22

چگونه باید کمک کرد؟. 24

توصیه به والدین. 25

کمک کردن در کدام جهت؟. 27

درباره مشکل صحبت کنید. 28

روبه رو شدن با شخص معتاد. 31

با فرزند خود صحبت کنید! 37

اگر نمی‌توانید آنها را شکست دهید به آنها ملحق شوید. 38

زمان استفاده از کامپیوتر را محدود کنید. 41

زمان بازی در ازای کسب امتیاز: برنامه‌ریزی کنید. 43

مرحله اول: مشکل را با فرزندتان در میان بگذارید. 44

مرحله دوم: دستگاه بازی یا کامپیوتر را جمع کنید. 45

مرحله سوم: برنامه­ریزی کنید. 45

مرحله چهارم: تشکيل جلسه. 48

مرحله پنجم: عقد قرارداد و نصب برنامه. 48

مرحله ششم: بر زمان استفاده از کامپیوتر نظارت داشته باشید. 49

مرحله هفتم: تقویت مثبت.. 50

مرحله هشتم: فعالیتهای مثبت فرزند خود را تشویق کنید. 50

داستان آریا: همه چیز در قبال بازی.. 53

فریبکاری و پنهان سازی.. 58

آگاهی، حمایت و عمل. 62

نکاتی در خصوص خرید بازیهای کامپیوتری.. 64

امنیت در فضای مجازی.. 67

منابع. 73

 

 

سخنی با والدین

کمتر پدر و مادری است که امروزه به اهمیت تکنولوژی پی نبرده باشد با این حال ممکن است زاویه­ی نگاه شما به سرگرمی و تفریح و ارتباطات به عنوان نمایندگان نسل قبلی، با نسل امروز بسیار متفاوت باشد. تفاوت های بین نسلی شما و فرزندتان در صورتی که با درک نیازهای فرزند شما همراه نباشد اختلافات جدی را موجب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. نیازهای شما با فرزندتان کاملا متفاوت است

بد نیست کودکی و نوجوانی خود را به یاد بیاورید و برای درک بهتر فرزندان خود تاملی در پرسش های زیر داشته باشید

ü     شما چه سرگرمی هایی داشتید و چگونه نیازهای خود به تفریح، سرگرمی، دوستی، عشق و.. . را برآورده می‌کردید؟

ü     اگر موانعی برای سرگرمیها و نیازهای شما ایجاد می‌کردند چه واکنشی نشان می دادید؟

ü     آیا هنوز حسرتهایی از گذشته در زمینه نرسیدن به چیزهایی که دوست داشتید انجام بدهید باقی مانده است؟

ü     زمانی که والدینتان شما را از انجام کاری به طور کامل منع می‌کردند چه فکری درباره والدین خود می‌کردید؟

ü     اگر جای والدین خود بودید چطور در زمینه سرگرمی­هایتان تصمیم می گرفتید؟

تأمل در سوالات فوق نیازمند دیدگاهی است که شما از تفاوت نسلی بین خود و فرزندتان آگاه باشید و دوران کودکی و نوجوانی خود را بدون در نظر گرفتن تغییرات اجتماعی، علمی، ذهنی، شخصیتی و... . که در طول نسلها اتفاق افتاده است با دوران کودوکی و نوجوانی فرزندان خود مقایسه نکنید اینکه شما چیزی را بلد نیستید یا از آن آگاهی ندارید توجیهی برای نادیده گرفتن یا انکار آن نیست. شما ممکن است کار با برنامه‌های مفید اینترنتی را بلد نباشید اما نباید از آن غافل شوید. بنابراین همان­گونه که در این راهنما نیز مورد اشاره قرار می­گیرد توصیه می­شود به جهت درک بهتر هم که شده، قدری خود را با فضای مجازی و استفاده از آن آشنا کنید و یا حداقل اصطلاحات مربو به آنها را یاد بگیرید.

 

چرا اینترنت؟

اینترنت یکی از وسایل ارتباطی در عصر جدید است که توسط انسان به­کار گرفته شده است. این وسیله باعث سرعت و دقت در کارها و گسترش ارتباط شده است، به­گونه­ای که کره زمین را تبدیل به دهکده جهانی کرده است. اینترنت منتقل­کننده میلیون­ها پیام است، پیام­هایی که بر ارزش­ها، نگرش­ها و هویت فرهنگی کاربران آن در سطح خرد و بر نظام­های فرهنگی-اجتماعی در سطح کلان تأثیر می­گذارد (دستجردی و صیادی، 1391).

اینترنت ابزاری چند کارکردی است که قادر است:

• به عنوان یک رسانه جمعی - تصویری، نیازهای افراد را به کسب اطلاع در زمینه­های شغلی، خبری، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، ورزشی، هنری، علمی و ... تأمین نماید (مانند سرویسهای خبررسانی).
• به عنوان یک رسانه جمعی- نوشتاری بدون مواجهه با محدودیتهای رسانه­های نوشتاری واقعی، این امکان را برای همه افراد فراهم می‌کند که آزادانه تا حد کتمان هویت واقعی خویش، افکار و احساسات خود را به دیگری منتقل و از رهگذر امکان بازتاب علائق و احساسات مخاطبان، به ترمیم علائق و غنای احساسات خود مبادرت کنند (مانند وبلاگها).
• به عنوان یک سالن کنفرانس و گفتگو، فضای مجازی را در قالب دیالوگ برای ارائه، تنقیح و رشد افکار و عقاید فراهم کند (مانند تالارهای گفتگو).
• به عنوان محفل و مکان گردهمایی گروه­های همسال فارغ از محدودیت­های جغرافیایی و محلی افراد، کنش متقابل سازمان یافته و چهره به چهره ای تدارک ببیند که به واسطه آن، با شکل­گیری "خرده فرهنگ­های متفاوت" که عاری از الزامات و قید و بندهای مربوط به شخصیت و هویت واقعی حاکم بر روابط اجتماعی واقعی است، فرایند جامعه­پذیری در اجتماعات مجازی را معین سازد و نیز به علت خصلت غیرجسمانی این­گونه روابط، جامعه­پذیری متفاوتی را به تجربه افراد درآورد (مانند اجتماعات مجازی ـ اتاق­های گپ).
• به عنوان یک محیط تفریحی بدون مواجهه با محدودیت­های مرزی و جغرافیایی، نیازمندی­های افراد را برای فعالیت­هایی چون بازی و سرگرمی با شخصیت­های حقیقی و مجازی اشباع نماید (سرویسهای بازی) .
• به عنوان یک رسانه تصویری و نوشتاری، ناتوانایی­های موجود در محیط واقعی افراد را برای تقویت و اشباع انگیزه­های جنسی جبران نماید (مانند سایت­ها و وبلاگ­های هرزه­نگاری) (حسینی، 1384).

دلایل اعتیاد به بازیهای کامپیوتری را بشناسید

بازیهای کامپیوتری از جمله مهمترین مشکلات خانواده­ها در استفاده از تکنولوژی توسط فرزندانشان است. دلیل گرایش به بازیهای کامپیوتری و نیز استفاده از اینترنت و فضای مجازی بسیار متعدد است اما مهمترین آنها می­تواند به شرح زیر باشد:

• o       بازی­های آنلاین ارزانتر هستند

بازی‌ها هر روزه ارزانتر می‌شوند. به صورت میانگین، فرد می تواند کپی جدیدترین بازی پلی استیشن را با قیمت کمی تهیه کند (برخلاف گذشته که بازی‌های جدیدتر گرانتر بودند). هر نوجوانی با یک شغل پاره وقت به راحتی می تواند بدون اینکه کیف پول خود را خالی کند این بازی‌های را تهیه کند.

• o       پاداشها، مراحل بالاتر رفتن

ممکن است این جمله به نظر احمقانه برسد، ولی بازیکنان زمان زیادی را صرف می‌کنند تا جدیدترین و بیشترین بازی را انجام دهند تا به امتیازهای دیجیتالی دست یابند (مانند دستیابی به یک سلاح جدید و یا یک لباس جدید برای شخصیت بازی خود) و یا بالا بردن سطح به منظور گسترش محتوای بازی. معادله ساده است:

ساعاتی که صرف بازی شده= محتوای بازی بیشتر (یا توان مالی بیشتر).

این مفهوم به سادگی به هر بازی ای مربوط می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. برای کسانی که با انگیزه برد بازی می‌کنند زمانی که نزدیک است که لول بازیشان بالا برود بسیار دشوار است که از بازی دست بردارند.

• o       امنیت و پذیرش

دنیای دیجیتال به خصوص برای نوجوانی که در مدرسه در حال مبارزه اجتماعی هستند بهترین جاست. یکی از مزایای اصلی بازی‌های آنلاین این است که در حقیقت شما در حال لذت بردن از بازی ای هستید که دیگران نیز همزمان از آن لذت می برند. در حال حاضر، این ارتباط یک احساس تعلق و پذیرش را در میان این اجتماع آنلاین به وجود می آورد. قلدری و اذیت کردن به همان صورتی که در محیط مدرسه اتفاق می افتد، رخ نمی‌دهد. همه ی افرادی یک کار را انجام می‌دهند، و این کار مشترک باعث ایجاد گروه و دسته می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود (گروه و دسته ای که به دلیل وجود یک بازی ایجاد شده است و از چند بازیکن تشکیل شده است).

 

 

 

• o       دوستان آن کار را انجام می‌دهند

کسانی که مانند نوجوان شما در محیط بازی یک اجتماع را تشکیل می‌دهند از سراسر دنیا نیستند بلکه بیشتر بازیکنان گروه های دوستی در مدرسه هستند. احتمالا نوجوانان لیستی از دوستانی را که در یک بازی آنلاین عضو هستند را دارند. سرگرمی واقعی بعد از مدرسه شروع می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، وقتی که همه وصل می‌شوند و بازی را شروع می‌کنند مثل آنچه در بازی کلش آف کلنز مشاهده شد.

• o       یک کار اجتماعی به روشی ساده­تر

ممکن است این جمله متناقض به نظر برسد، ولی این واقعا درست است. یکی از محبوترین لوازم جانبی که با انجام بازی‌ها همراه است هدست ها هستند که برای بازیکنان این شرایط را فراهم می سازد که به صورت آنلاین به صداهای یکدیگر گوش دهند و با یکدیگر به صورت آنلاین ارتباط برقرار کنند. بیش از این، نوجوان شما با هدست خود با دوستانش صحبت می‌کند در حالی که در بازی در حال رقابت با دوستش می باشد. مسئله این است که همیشه ارتباط براساس بازی نیست. بسیاری از افراد از این فناوری برای داشتن گفتگوی آزاد استفاده می‌کنند.

• o       تسلط

همه ما دوست داریم که در یک زمینه خوب باشیم و پیشرفت کنیم. برای یک نوجوان دست و پا چلفتی که در زمین بازی فوتبال تک خال نیست، آنها ممکن است برای تبادل نظر در استرالیا رتبه ۱۰ را داشته باشند. حس فتح در دنیای دیجیتال باعث ایجاد حس رضایت از خود می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود و این که کودک شما بیش از یک بار و برای مدت طولانی این بازی را انجام دهد برایش کافی نمی باشد. بازی کردن نقش رهبر در دنیای دیجیتال یک کسب و کار جدی است و برای به دست اوردن آن باید ساعات طولانی را صرف آن کرد.

• o       گروه ها و گردهمایی­های اجتماعی

"رفیق امروز هوا بارانی است. می­خواهی به بعضی از بازیکنان فوتبال داخل خونه یک ضربه بزنی؟"، "نه رفیق، فقط بیا و ما یک سلامی خواهیم کرد". بحث هایی از این دست غیر معمول نیست. همه ی این ها در مورد گرفتن یک دسته از دوستان با یکدیگر است، آوردن کنترل کننده، و بازی کردن در ساعات اولیه ی صبح است. مهمانی های جشن تولد شامل دلقک ها، بازی‌ها، و جشن گرفتن در اطراف خانه در عصر دیجیتال تبدیل به کار نادری شده است. با استفاده از رقابت هایی که در این گردهمایی های اجتماعی وجود دارد. هیچ کسی دوست ندارد که کمبودهایش را در یک گروه اینترنتی نشان دهد. گذراندن ساعاتی از روز در خانه و به دست اوردن پیروزی. چه کسی دوست ندارد که موفقیتش را دوستانش دوباره ببینند؟

 

• o       فرار از واقعیت

یکی از قدیمی­ترین واقعیات این است که نوجوان شما ممکن از اینکه در زندگی واقعی ظاهر شود احساس ناامنی کند، ولی در بازی‌های آنلاین این شرایط هیچ ترس واقعی ای را در پی نخواهد داشت. هر چیزی به صورت آنلاین آسان تر است. اینترنت به نوجوانان اجازه می‌دهد که به عنوان هر کس یا هر چیزی که بخواهند ظاهر شوند. به همین دلیل ما با کسانی مواجه می شویم که حاضر نیست در مقابل دیگران دیدگاه های شخصی اش را بیان کند

دلایل ذکر شده فوق موجب گرایش کودکان و نوجوانان به اعتیاد با بازی‌های کامپیوتری می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود که لازم است شما والدین برای مهار این وضعیت اقدامات لازم را انجام دهید که در بخش اقدامات درمانی به آنخواهیم پرداخت.

 

خاطره لذت میل رسیدن را در فرد زنده نگه می­دارد. به احتمال زیاد هر چیز که خاطره آن لذت را زنده کند می­تواند فرد در حال ترک را به گذشته برگرداند.

 

با نشانه­های اعتیاد به بازی آشنا شوید.

فرد وابسته به اینترنت یا بازیهای رایانه­ای قدرت انتخاب ندارد. او با وجود پیامدهای منفی و میل شدید برای کنار گذاشتن فعالیتهای مجازی بی اختیار آن را ادامه می­دهد. مشکل زمانی خود را نشان می­دهد که دنیای مجازی زندگی فرد را تحلیل می­برد. البته از آنجا که خوره­های کامپیوتر مانند تمام افراد درگیر در اعتیادهای دیگر، معمولاً فعالیتهای خود را پنهان می­کنند، کشف مشکل در مراحل اولیه دشوار است.

به هر حال اگر کودک یا نوجوانی بیش از سه ماه به چهار مورد یا بیشتر از موارد زیر مبتلاست، وقت آن است که نزد متخصص برای حل مشکل خود برود:

-        پرش زمانی به این معنی که فرد نمی­تواند تشخیص دهد چه مدت مشغول بازی یا فعالیت اینترنتی بوده است.

-        دروغ گفتن درباره بازی یا فعالیت اینترنتی

-        تغییر یا اختلال در الگوی خواب

-        میل شدید و بی اختیار به بازی با اینترنت

-        کناره­گیری از دوستان و اعضای خانواده و فامیل

-        از دست دادن علاقه به فعالیتها و سرگرمی­های دیگر

-        عملکرد ضعیف در تحصیلات

-        مشکلات جسمی مانن کمردرد، سندرم نوفل مچ دست، گردن درد% درد عصبی، خستگی چشم و ...

-        ناتوانی در درک عواقب منفی و زیانبار بازی با اینترنت

-        خرید مهارتها و وقت بازی با پول واقعی

-        غذا خوردن کنار کامپیوتر

-        مبالغه و بزرگ جلوه دادن بازی یا فعالیت اینترنتی

-        آشفتگی روحی در صورت برچیده شدن بازی یا فعالیت اینترنتی

-        تغییرات خُلقی

-        ظاهر شدن علائم ترک پس از بازی یا فعالیت اینترنتی مانند سر درد، احساس کسالت، گیجی و ...

-        بازی یا فعالیت اینترنتی بی وقفه علی رغم اثرات منفی

-        ناتوانی در کاهش بازی یا فعالیت اینترنتی

-        افزایش روزافزون زمان بازی یا فعالیت اینترنتی

-        دل­مشغولی درباره بازی یا فعالیت اینترنتی حتی زمانی که فرد مشغول آن نیست.

ویژگی­های افراد معتاد به اینترنت

-        از دلیل تراشی تا درمان

معمولاً دانش­آموزان درگیر اعتیاد به فضای مجازی برای آنکه از حالت انکار بیرون نیایند، دست به توجیه می­زنند. مثلا آنها به جای اعتراف به این موضوع که استعداد خود را هدر می­دهند، خود را متقاعد می­کنند که چت کردن کمک می­کند که شبکه­ای از دوستان دور و نزدیک برای خود دست و پا کنند. یا بعضی از آنها می­گویند از بازی به ثروت می­رسند آنها همیشه چند نفر خیالی را مثال می­زنند که از این طریق به ثروت و سامانی رسیده است!

 

-        پنهان از نظرها

خوره­های کامپیوتر مکانهایی را انتخاب می­کنند که بتوانند دور از کنجکاوی دیگران با آرامش از فعالیت در اینترنت و دنیای مجازی لذت برند. آنها برای پیسوتن به قلمرو خیالی خود زمان و مکانی را انتخاب می­کنند که تماس با دنیای واقعی را به حداقل برسانند. مادری می­گوید «پسر من واقعاً مثل جغد شب می­ماند. هیچ وقت مطمئن نیستم که خوابیده باشد. اگر چهار صبح هم بیدار شوم می­بینم که هنوز مشغول این بازی مزخرف است». بازی در نیمه شب اغلب نشانه­ی مشکل به شمار می­رود.

خوره­های اینترنت هم مانند اکثر معتادان رفتار خود را پنهان می­کنند. چراکه آشکار کردن بازی یا استفاده افراطی از اینترنت اغلب با ملامت و انتقاد دیگران همراه است. این کودکان و نوجوانان آرزو می­کنند که اتاق خوابشان به زیر زمین منتقل شود. اتاق خواب آنها به مکان مقدسی تبدیل می­شود که هیچ کس حق ورود بدون اجازه به آن را ندارد. آنها به هیچ وجه دوست ندارند حضور هیچ کسی را در اتاقشان حس کنند. آنها می­خواهند تنها و بدون مزاحم در لذت خود غرق شوند.

 

استادان کامپیوتر

پویا در چهارده سالگی آشنایی زیادی با دنیای الکترونیک پیدا کرده بود، اما متأسفانه تمام نبوغش را در مهارت یافتن هرچه بیشتر در بازی و پنهان کردن اعتیاد رفتاری­اش به کار می‌برد. هیچ چیز نمی­توانست جایگزین لذتی شود که از بازی به دست می­آورد. مادرش می­گفت: «او از بچگی عاشق کامپیوتر بود ما هرگز تصور نمی‌کردیم این علاقه مشکلی برای او ایجاد کند».

برخی مشاورین این حوزه به والدینی که فرزندانی مانند پویا دارند، توصیه می‌کنند که کودک خود را به کلاسهای کامپیوتر بفرستند. آنها معتقدند: «این کودکان باید بدانند که نه تنها مهارتهای ارزشمندی دارند، بلکه خود نیز به عنوان انسان، مفید و با ارزشند. آنها نباید به خاطر ناآگاهی از این حقیقت سالهای زیادی از عمر خود را پای میز کامپیوتر به هدر دهند».

این روزها این کلاسها در دبیرستانها، دانشگاهها و مراکز دیگر برگزار می‌شوند. برنامه نویسی و شبکه از جمله کلاسهایی است که فرزند شما می­تواند در آن ثبت نام کند. به این ترتیب احساس خود ارزشمندی در فرزند شما بالا می­رود. فرصت ارتباط با افراد همفکر خود را می­یابد و حتی می­تواند از مهارتهای خود بهره برداری مالی کند. اگر فرزند شما ذاتاً علاقه خاصی به کامپیوتر دارد، از یاد نبرید: «دنیا به امثال آنها نیاز دارد!»

 

چگونه باید کمک کرد؟

تجربه­ی موفق یکی از افرادی که درمان اعتیاد به اینترنت را پشت سر گذاشته است، از اطرافیانی که به وی کمک کرده­اند، این است که اطرافیانش هنگام درمان روندی آهسته و اصولی در پیش گرفته­اند. به جای آنکه با وی با درشتی روبه­رو شوند با رویکردی همدلانه با او رفتار می­کردند و نهایتاً او را گاه گاه به بحث دعوت می­کردند. او معقتد است که آنها او را قضاوت نمی­کردند. آنها با او همدلی می­کردند و موفقیتها و شکستهای خود را با او در میان می­گذاشتند. اینها دوستانی بودند که عضو انجمن الکلی­های گمنام بودند و برنامه­های 12 قدم را گذرانده­اند. آنها فکر می­کنند اعتیاد به اینترنت و بازی تنها در نوع مصرف (مواد یا اینترنت) است و اصول برنامه­های 12 قدم در اینجا هم پاسخ می­دهد. برای نمونه در گام اول فرد اعتراف می­کند در برابر بازی یا استفاده از اینترنت عاجز است و کنترل زندگی را از دست داده است.

 

برای کمک آماده­اید؟

مادری می­گفت اصلا نمی­توانم فهمم که او چطور می­تواند هشت ساعت تمام پشت میز کامپیوتر بنشیند. او که تلف کردن این همه استعداد برایش غیر قابل تصور بود، با ناراحتی تن صدایش را بالا می‌برد و می‌گفت «اگر قرار بود انشتین و ادیسون هم تمام روز را پشت میز کامپیوتر بنشینند، الان دنیا چه وضعی داشت؟!».

این مادر واقعا نمی­دانست چگونه این مشکل را حل کند. او عملاً دست از تلاش کشیده بود، چون هیچ یک از روشهایش تاثیر ماندگار نداشت. وقتی کامپیوتر را جمع کرد پسرش در مدرسه، کتابخانه یا خانه یکی از دوستانش خود را به کامپیوتر می­رساند. او با پول به پسرش رشوه می­داد، اما پسر 16 ساله­اش ظاهراً نیازی به پول نداشت. با خواهش و تمنا از او می­خواست بازی را کنار بگذارد، اما بی فایده بود. او را تهدید به بستری در بیمارستان کرد اما باز بی فایده بود. در نهایت وقتی تهدیدش را عملی کرد پزشکان از پذیرش او سرباز زدند چون در مصاحبه چنان عالی عمل کرد که پزشکان از پذیرش او سرباز زدند. او دکترها را متقاعد کرد که این مادرش است که مشکل دارد. حالا مادر که احساس می‌کند در تربیت فرزندش شکست خورده، دائم نگران آینده­ی اوست و تردیدی ندارد که بیکاری یا مشاغل پیش پا افتاده انتظارش را می­کشد.

او در حالی که سعی می‌کرد جلوی گریه­اش را بگیرد می­گفت «وقتی پسرم آن بازی لعنتی را شروع می‌کند، احساس می­کنم وجود ندارد، احساس می­کنم شخصیتهای آن بازی نفرت­انگیز او را می­دزدند». بعد صدایش را بلند کرد و گفت «او برای من یک غریبه شده و نمی­توانم او را درک کنم!».

اگر یکی از اعضای خانواده بیش از خانواده­ی شما نیز بیش از حد به دنیای مجازی مشغول می­شود، بی شک به کمک نیاز دارد. با این حال شروع این مسیر با ترس و اضطراب زیادی همراه است. این امر جریان سخت و طاقت­فرسایی است که حمایت و یاری زیادی را می­طلبد. اگر می‌خواهید برای کمک به فرزندتان قدم بردارید، مراقب باشید و برنامه­ی سنجیده­ای را پیش ببرید. از یاد نبرید شما با شرایطی سروکار دارید که مسیر آن در مغز فرد وابسته به اینترنت ثبت شده است. این هم نوعی اعتیاد است و اعتیاد از هر نوعی باشد، مقاوم و دیرپاست و به این راحتی کنار گذاشته نمی­شود. علاوه بر آن احتمال بازگشت هم وجود دارد.

در این راهنما شما با ماهیت اعتیاد اینترنتی، دلایل آن و شیوه­های برخورد با این کودکان و نوجوانان را آموزش خواهید دید.

 

کمک کردن در کدام جهت؟

گاه حسن نیت و شاید عشق زیاد باعث می­شود که اعضای خانواده­ی فرد او را در مسیر اعتیادش (مثلاً اعتیاد به اینترنت) تقویت کنند. آنها شرایطی را فراهم می‌کنند که نمی­گذارند او به آخر خط برسد و سرش به سنگ بخورد و پیوسته به او فرصت می­دهند حال آنکه فقط زمانی می­توان به درمان او امیدوار بود که فرد واقعاً با پیامد کارش روبه‌رو شود و دریابد که مهار زندگی از دستش خارج شده است و بخواهد تغییر کند. هرچه بیشتر به طولانی شدن روند اعتیاد کمک می­کنیم شخص معتاد دیرتر به آخر خط می­رسد.

اگر زمانی تشخیص دادید که بعضی از رفتارهای شما او را در مسیر وابستگی­اش تقویت می‌کند، بهتر است مدتی روی خود کار کنید و بعد تلاش خود را از سر بگیرید. شما باید علت کمک کردن به او را پیدا کنید که چه چیزی باید در خود ایجاد کنید تا واقعا بتوانید شخص معتاد را یاری کنید. باید تمام رفتارهایی را که به طور مستقیم یا غیر مستقیم به واستگی او کمک می‌کند روی یک برگه یادداشت کنید.

 

درباره مشکل صحبت کنید.

 قبل از برخورد جدی و تمام عیار با اعتیاد به دنیای مجازی، باید بحث و گفتگوی زیادی درباره کاربرد افراطی اینترنت یا بازی انجام شود. در این مورد هم، مانند مواد مخدر، والدین باید بی پرده و با صراحت درباره پیامدهای مخرب این رسانه‌ها با فرزندشان صحبت کنند. این موضوع در مورد تلفن همراه و دیگر ابزارهای الکترونیکی هم صدق می‌کند. وقتی والدین اولین بار برای فرزندشان تلفن همراه می­گیرند، نباید از گذاشتن شرط و شروط غافل باشند؛ «اگر تکالیفت را انجام ندهی از گوشی خبری نیست». علاوه براین بعضی از شرکتهای تلفن همراه در صورت تقاضای شما خدمات خود را محدود می‌کنند و دسترسی به اینترنت از طریق گوشی را ناممکن می­سازند. به هر حال امکاناتی از این قبیل را نباید نادیده گرفت.

اما والدین چگونه درباره خطرات احتمالی دنیای مجازی با فرزند خود صحبت کنند؟ برای شروع، می­توانید چند داستان از داستانهای این کتاب یا مواردی را که خود از دیگران شنیده­اند برای فرزندشان بازگوکنند. درباره تلفن همراه، ارسال پیامک و موارد دیگر هم می‌توانید چنین بحثهایی با فرزندتان داشته باشید. مهمترین نکته این است که ابتدا کودکان را آگاه سازید. والدین این قدرت را دارند که پیامهای صحیح را در سنین پایین به کودک انتقال دهند و در ذهن او جایگزین کنند و واقعاً به آنها توصیه می­شود که از این قدرت خود استفاده کنند.

توجه داشته باشید که در اینجا منظور این نیست که یک جلسه رسمی تشکیل دهید و برای فرزندتان سخنرانی کنید. بچه‌ها معمولا به این سخنرانیها گوش نمی‌دهند. به جای این کار می­توانید در فرصتهای مختلف و به مناسبتهای گوناگون یکی از داستانها را پیش بکشید. مثلا هنگام رانندگی می‌توانید یکی از داستانهایی را که برایتان تکان دهنده بوده است، تعریف کنید. ببینید آیا او هم درباره‌ی این موضوع چیزی شنیده است؟ سعی کنید در اکثر گفتگوهایتان، درباره دنیای مجازی هم بحث کنید.

برای آنکه بحث شما جنبه مثبت­تری به خود بگیرد می‌توانید کمی هم وارد صنعت بازی و اینترنت شوید. چون اگر قرار باشد درباره‌ی زیانهای افراط در بازی یا اینترنت با فرزندتان گفتگو کنید، این­گونه اطلاعات اعتبار بیشتری به شما می‌دهند.

برای مثال تحقیقات زیادی درباره‌ی مزایای بازیهای ویدئویی شده است. حداقل می‌توانید نتیجه این تحقیقات را بخوانید و به فرزندتان بگویید که از مهارتهایی که در بازی فرا می­گیرد، خوشحال هستید. از جمله مزایایی که تحقیقات به آن اشاره می‌کنند توجه دیداری و دقت فضایی بیشتر، هماهنگی چشمها و دستها و آشنایی بیشتر با فناوری است. مراقب باشید که بحثهای شما، هم شامل موارد منفی باشد و هم مثبت. وقتی والدین فقط بر موارد منفی و ضررها انگشت می­گذارند، کودکان توجه چندانی به صحبتهای آنها نمی‌کنند. آنتن­های آنها نسبت به موعظه و سخنرانی بسیار حساس است.

 

 

 

روبه­رو شدن با شخص معتاد

اگر متوجه شوید که کدام یک از رفتارهای شما به روند اعتیاد فرزندتان کمک می‌کند، بهتر می‌توانید  این نوع حمایتها را قطع کرده و با مشکل مواجه شوید.

نحوه­ی استفاده از کامپیوتر و بازی، استفاده از ماشین و پول تو جیبی از جمله مواردی است که در برنامه­ریزی­ها مورد توجه قرار دهید. موفقیت شما حاصل تعهد و ثبات قدم شماست.

لازم به ذکر است همه­ی موارد نیازمند مداخله درمانی گسترده و طولانی نیست. ابتدا بهتر است حمایتهای آسیب­زای خود را تشخیص دهید و آنها را قطع کنید. برای نمونه اگر کامپیوتر اجازه نمی‌دهد فرزند شما تکالیف خود را انجام دهد باید کامپیوترش را از او بگیرید یا از استفاده از گوشی همراه محرومش کنید. شما باید پشتیبانی از فرد معتاد را کنار بگذارید و اجازه دهید تا او با پیامدهای رفتارش مواجه شود.

 ثابت قدم باشید!

وقتی می­خواهید به یک شخصی معتاد به اینترنت یا بازی کمک کنید توجه به این نکته بسیار مهم است که تعیین حدود و مقررات و ثبات قدم در اجرای آن بسیار مؤثرتر از فریاد زدن و انتقاد کردن است. برخورد تند پلی ارتباطی را خراب می‌کند و فرد معتاد را پایین می­کشد.

چنین شخصی همواره از رفتار خود شرمنده و خجل است، طوری که گویی همه چیز از اساسی و پایه خراب است. اگر واکنش شما به عنوان یک حامی طوری باشد که شرم و خجالت را در او زنده کند ارتباط شما خدشه دار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود.

قدرت شرمندگی و احساس گناه را در اعتیاد دست کم نگیرید. هر چند معتادان به اینترنت به این احساسی اعتراف نمی‌کنند اما این عادت رفتاری واقعاً احساس بسیار بدی در آنها ایجاد می‌کند. این احساس در اعماق وجود آنها لانه کرده است و وقتی حقیقتاً اعتراف می‌کنند که مشکلی وجود دارد، این احساس به سطح آگاهی راه مییابد. آنها در اعماق وجود خود آرزو می‌کنند عادت خود را کنار بگذارند. آنها باهوش اند، از قدرت تخیل بالایی برخوردارند و دوست دارند نیروی خلاقیت خود را ابراز کنند. آنها آرزو می‌کنند که بتوانند بر خو د چيره شوند.

اگر تشخیص دادید که فرزندتان به اینترنت یا بازی معتاد است اولين قدم این است که از منابع دیگر کمک بگیرید. مشکل خود را با چند دوست قابل اعتماد در میان بگذارید که می­توانید از بازخورد و توصیه­های آنها استفاده کنید.

وقتی با مشکل اعتیاد دست و پنجه­نرم می‌کنید، ممکن است دریافتهای شما تا حالی تحریف شود و از واقعیت فاصله بگیرد، به خصوص اگر کمی حس حمایت از شخص معتاد (در جهت ادامه اعتیاد) در شما وجود داشته باشد. توجه به این نکته بسیار مهم است که برای راهنمایی فقط به یک شخص واحد متکی نباشید. وقتی چند نفر شما را در این مسیر حمایت کنند، هم شناخت دقیق­تری نسبت به قضیه پیدا می‌کنید و هم یک فرد معین را خیلی خسته نمی‌کنید. در صورت امکان ملحق شدن به گروههای خود یاری هم مفید است.

نقطه آغاز کمک شما به این است که مطمئن شوید به هیچ وجه به طور غیرمستقیم او را در ادامه عادتش حمایت نمی‌کنید. وقتی شخصی به اینترنت یا بازی حقیتاً وابسته باشد، جمع کردن کامپیوتر یا دستگاه بازی کمکی به حل مسئله نمی‌کند. به جای این کار بهتر است وضعیت موجود را بررسی کنید:

-        آیا فرد مورد نظر، وظایف شغلی و خانوادگی­اش را به درستی انجام می­دهد؟

-        آیا علائم هشداردهنده اعتیاد را در او مشاهده می‌کنید؟

-        آیا رفتار او نظم جاری زندگی شما را مختل کرده است؟

اگر پاسخ شما به هر یک از این پرسشها مثبت باشد، حتماً باید درصدد اقدام مناسب برآیید. علاوه بر شبکه حمایتی، که تشکیل آن در رأس تمام اقدامات دیگر است، مراجعه به یک مشاور و رسیدگی به مشکلات خودتان هم مفید خواهد بود. چنین اقدامی تکلیف شما را با خودتان روشن می‌کند و از این رو در تصمیم گیریهای بعد قاطعانه تر عمل خواهید کرد.

توصیه می­شود به مددکار اجتماعی و مشاور مدرسه مراجعه کنید.

حال با وجود یک شبکه حمایتی و یک مشاور ممکن است به این نتیجه برسید که یک اولتیماتوم یا تذکر روش مناسبی برای برخورد خواهد بود. البته توصیه نمی­شود این روش را به تنهایی پیاده کنید. اگر بتوانید به کمک فرد با تجربه­ای برای این کار برنامه­ریزی کنید، به نفع شماست. بهترین حالت پیدا کردن یک مشاور با تجربه است. چنین فردی قبل از هر اقدامی به شما می­گوید که آیا خودتان نیاز به درمان دارید یا خیر.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

با فرزند خود صحبت کنید!

برای این کار روشهایی وجود دارد. شاید لازم باشد در روش تربیتی خود تغییراتی ایجاد کنید. تعیین حدود و مقررات هرگز کار لذت­بخشی نیست اما اگر شما این کار را نکنید، احتمالاً فرزندتان قانون خود را پیاده خواهد کرد.

در ادامه و در توصیف راهکارها، هم به موارد موفقیت و هم به موارد شکست اشاره می‌شود تا به مفید بودن آنها یا روشهایی که احتمالا فرزندتان برای فرار از مقررات پیدا خواهد کرد، توجه داشته باشید. بسیاری از والدین راهکارهای زیر را با هم ترکیب می‌کنند.

اگر نمی‌توانید آنها را شکست دهید به آنها ملحق شوید

آشنایی شما با دنیای مجازی این اجازه را می‌دهد تا به روشهای ارتباطی نوجوانان آشنا باشید. دنیای مجازی بخش مهمی از اوقات سرگرمی نوجوانان را به خود اختصاص داده است. اگر ما بزرگسالان در این زمینه از فرهنگمان آموزش نبینیم با بخش مهمی از فرهنگ جوانان بیگانه می‌مانیم.

برای مثال وقتی نوجوانها با بزرگسالی برخورد می­کنند که با آنها برای مثال «نینتندو ۶۴» بازی می­کند تعجب می‌شوند. یکی از درمانگران این حوزه از تجربه­ی خود در این باره در جلسات گروهی با نوجوانان درگیر فضای مجازی چنین می­گوید «اغلب چهار نفری بازی می‌کنیم و البته من بازی را جدی می­گیرم و حتی با زبان خودشان با آنها حرف می‌زنم و شادی و هیجان واقعی­ام را از برد و باخت نشان می­دهم و به این ترتیب در سطح آنها قرار می­گیرم. علاوه بر این در بازیهایی هم که علاقه خاصی به آنها ندارم شرکت می‌کنم. چون این کار به آنها اجازه می‌دهد به من چیزی بیاموزند و راهنمایی­ام کنند. این کار نیز من را در سطح آنها قرار می‌دهد و اعتبار من را به عنوان فردی که بتوان با او صحبت کرد، بالا می‌برد».

تلاش این درمانگر می­تواند الگوی خوبی برای شما والدین باشد. این درمانگر می­گوید «برای حفظ ارتباطم با کودکانی که به دلیل بیش فعالی به من مراجعه می‌کنند، از فیسبوک و پیامک هم استفاده می‌کنم. من با شیوه مورد علاقه آنها ارتباط برقرار می‌کنم و به این ترتیب پیامم را بهتر به آنها می رسانم. بعضی از این نوجوانان در فیسبوک گروهی تحت عنوان باشگاه طرفداران کوین رابرت، تشکیل داده­اند».

به هر تقدیر توصیه می­شود والدین شرایطی را فراهم کنند که فرزندانشان به حرف آنها گوش کنند. ما مرتب کودکان و نوجوانان را موعظه می‌کنیم که چه کاری درست و چه کاری نادرست است اما آنها در نادیده گرفتن بزرگترها استادند. برای تغییر چنین وضعیتی، بهتر است هرچند وقت یک بار خود را در سطح آنها قرار دهیم و وارد شدن به دنیای بازي آنها فرصتی عالی برای این کار است.

در اینستاگرام و تلگرام عضو شوید تا حداقل این سیستمها را بشناسید. به احتمال زیاد فرزندتان دوست ندارد شما را به لیست دوستانش اضافه کند اما حداقل با تازه­ترین پیشرفتها در این زمینه آشنا می­شوید. چند بازی مورد علاقه پیدا کنید یا فقط کنار فرزندتان بنشینید و بازی کردن او را تماشا کنید. گه­گاه درباره­ی بازی از او سؤال کنید: این دکمه چه کار می‌کند؟ چرا از صخره می­افتد؟ چرا داخل آن تونل شدی؟ وقتی به این پیچ می­رسی چطور کنترلت را حفظ می کنی؟ اما مراقب باشید زیاد سؤال نکنید، چون با این کار فرزندتان را ناراحت می‌کنید. علاقه شما به بازی باید واقعی باشد زیرا کودکان در تشخیص رفتارهای ساختگی خیلی تیز هستند و این، آنها را فراری می‌دهد.

هیچ چیز مانند بازی ویدئویی شکاف بین دو نسل را پر نمی‌کند. متأسفانه صرف موعظه کردن کافی نیست تا فرزندتان زمان بازی­اش را محدود کند.

 

زمان استفاده از کامپیوتر را محدود کنید.

وقتی زمان بازی یا استفاده از کامپیوتر بیش از اندازه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، بیش از یک یا دو ساعت در روز، باید محدودیتی برای آن قائل شوید. پرواضح است که توصیه کردن راحت­تر از عمل کردن است. برای محدود کردن زمان استفاده از کامپیوتر باید در عین صمیمیت قاطع باشید و جایی برای چون و چرا باقی نگذارید، چون بچه‌ها خیلی زود به آن متوسل می‌شوند. ممکن است قبل از این کرده باشید این کار را بکنید اما موفق نشده­اید. اگر در تعیین حدود و اعمال آن مشکل دارید و نمی‌توانید قاطع باشید بهتر است قبل از رسیدگی به وضعیت فرزندتان اول روی خود کار کنید. یکی از اصول «دوازده قدم» به ما می­گوید: «قبل از آنکه به دیگران کمک کنید روی خود کار کنید». شما باید با توانمندی و قاطعیت وارد این جریان شوید.

یکی از بهترین راهکارها این است که از فرزندتان بخواهید برای به دست آوردن زمان بازی زحمت بکشد و کاری بکند. اما بدانید که اقدام به چنین عملی برخلاف رسم جاری جامعه است، چرا که کودکان ونوجوانان امروزی هر چیزی را حق مسلم خود می­دانند. آنها اغلب در اختیار داشتن و استفاده از لوازم الکترونیکی را حق خدادادی خود می‌دانند. بنابراین برای روبه‌رو شدن با مقاومت آنها آماده باشید.

به هرحال برای محدود کردن استفاده از لوازم الکترونیکی ملاحظات خاصی را باید در نظر بگیرید. مثلاً شاید لازم باشد برای ارتباط با فرزندتان، برای او تلفن همراه بخرید در این صورت لزومی ندارد تلفنی تهیه کنید که تکنولوژی بالایی داشته باشد و امکان دسترسی به اینترنت یا بازی را در اختیار او قرار دهد. علاوه بر این بعضی از شرکتها به درخواست مشتری دسترسی به اینترنت را قطع می‌کنند. مراجعه به این  شرکتها راه حل دیگری است که در این امر به شما کمک می‌کند.

وقتی پای کامپیوتر، بازیهای ویدئویی و تلویزیون به میان می‌آید، بعضی از والدین با ناراحتی تمام این وسایل را از خانه خارج می‌کنند. شاید گاه چنین اقدامی ضروری باشد. البته در این موارد و این را تا کمک به فرزندانشان با کمال میل دسترسی خود را هم به این ابزارها محدود می‌سازند.

به هرحال هر تصمیمی اتخاذ کنید، ابتدا باید به راه­های فرار از آن فکر کنید چون کودکان فوق العاده در این کار ماهرند.

زمان بازی در ازای کسب امتیاز: برنامه‌ریزی کنید.

 همانطور که گفتیم بچه‌ها احساس می‌کنند استفاده از لوازم الکترونیکی حق مسلم آنهاست. چون وقتی کار جالبی برای انجام دادن نداشته باشند، خود را با این لوازم سرگرم می‌کنند. به محض اینکه این لوازم وارد خانه می‌شوند، کودکان اختیار آنها را در دست می‌گیرند، اما این وضعیت باید تغییر کند و سرگرمیهای الکترونیکی باید امتیازی باشند که بچه‌ها برای به دست آوردنش تلاش کنند. چون اگر به آن وابسته شوند مسئولیتهای خانه و مدرسه را فراموش می‌کنند.

از خود بپرسید انجام چه رفتاری را از کودکی خود انتظار دارید. اگر عملکرد تحصیلی مورد نظر شماست استفاده از کامپیوتر را مشروط به انجام تکالیف درسی کنید. اگر فکر می‌کنید فرزندتان باید در مسئولیتهای خانه بیشتر سهیم باشد، انجام وظایف خانگی را شرط قرار دهید.

مثلاً خانواده‌ایی استفاده از کامپیوتر را به احترام گذاشتن به مادر منوط کرده بودند یعنی از فریاد زدن یا حرف زشت زدن خودداری کند. به این ترتیب هر روز که این پسر به مادرش احترام می گذاشت روز بعد می­توانست یک ساعت و نیم پای کامپیوتر بنشیند. جالب اینکه وقتی با مشاجره بر سر وقت کامپیوتر تمام چشمگیری بهبود پیدا کرده بود. روشهای زیادی برای کاهش زمان استفاده از کامپیوتر روشهای زیر مفید هستند:

 

مرحله اول: مشکل را با فرزندتان در میان بگذارید.

به فرزندتان بگویید که از بازی یا استفاده بیش از حد او از کامپیوتر نگرانید. به او بگویید که اگر نخواهد در رفتار خود تغییری ایجاد کند کامپیوتر یا تلفن را از او خواهید گرفت. بعد چند هفته­ای او را به حال خود بگذارید. به این ترتیب او احساس نمی‌کند که غافلگیر شده است و در ضمن این ایده که ممکن است امتیاز خود را از دست بدهد، در ذهن او جا می افتد. اگر کودک مطمئن باشد که شما به قول خود عمل خواهید کرد، پیاده کردن راحت­تر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. نق نزنید. لازمه‌ی چنین موقعیتی عمل است نه سرزنش کردن و نق زدن. پس تا مرحله دوم چیزی نگویید.

 

مرحله دوم: دستگاه بازی یا کامپیوتر را جمع کنید.

اگر مدتی گذشت و فرزندتان هیچ تغییر قابل ملاحظهای در رفتارش ایجاد نکرد کامپیوتر یا دستگاه بازی را جمع کنید و کنار بگذارید، طوری که فرزندتان به آن دسترسی نداشته باشد. البته وقتی کودکتان از مدرسه به خانه می­آید از مشاهده جای خالی کامپیوتر ناراحت می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود و از شما می­خواهد که آن را برگردانید. از اینجا به بعد کار دشوار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، اما خونسردی خود را حفظ کنید. ممکن است به شما در محل کارتان زنگ بزند. به او بگویید بعداً درباره شرایط برگشت کامپیوتر با هم جلسه خواهید گذاشت و به جر و بحث خاتمه دهید.

 

مرحله سوم: برنامه

شما باید برنامه­ای طرح کنید که در آن امتیاز بازی با کامپیوتر مشروط به رفتارهای مطلوب موردنظر شما باشد. برای این کار می‌توانید روی یک صفحه کاغذ جدولی با دو ستون رسم کنید. در یک ستون رفتارهای مورد نظر و در ستون دیگر پاداشها را یاد داشت کنید. برای مثال در ستون رفتارها می‌توانید این موارد را وارد کنید: کسب نمره‌های بهتر در امتحان؛ تکمیل تکالیف و تحویل به موقع آنها؛ تمیز کردن اتاق بدون یادآوری ؛ انجام مسئولیتهای خانه بدون تذکر دادن؛ سه تا نمره بالاتر از شانزده در کارنامه؛ احترام به پدر و مادر؛ انجام یک بازی اموزشی (ریاضی، خواندن وغیرہ) با کامپیوتر.

هرچه فهرست شما غنی­تر باشد و فرصتهای متنوع­تری در اختیار فرزندتان قرار دهد بهتر است، اما حدی را مشخص کنید که فراتر از ان در یک روز، ممکن نباشد. مثلاً روزی یک تا دو ساعت در طول هفته و سه تا چهار ساعت پنج شنبه و جمعه. اجازه دهید فرزندتان در صورت تمایل وقت خود را ذخیره کند مثلاً اگر طی یک هفته جمعاً سه ساعت از وقت خود را بازی نکند می تواند این سه ساعت را هفته دیگر استفاده کند اما به این صورت که آن را در روزهای هفته تقسیم کند. بعد از تکمیل ستون رفتارهای مطلوب، قراردادی تنظیم کنید و هر دو آن را امضاء کنید.

^*** توصیه می‌شود که به کار ظاهری رسمی بدهید.

 

 

 

 

^* حداکثر زمان استفاده از کامپیوتر یک ساعت در هر روز و چهار ساعت در تعطیلات.

جدول فوق فقط یک نمونه است. شما برنامه­ای تنظیم کنید که با موقعیت خودتان هم خوانی داشته باشد.

مرحله چهارم: تشکيل جلسه

هنگام تشکیل جلسه، برنامه را به فرزند خود نشان دهید. طوری رفتار کنید که فرزندتان بفهمد شما برای ایجاد تغییر مصمم هستید. خلاق و انعطاف­پذیر باشید. شاید لازم باشد چند بار برنامه را تغییر دهید تا بفهمید چه چیزی به فرزندتان بیشتر انگیزه می‌دهد. در تنظیم برنامه نظر فرزندتان را هم جویا شوید تا نسبت به برنامه احساس مالکیت کند. شاید از پاداشی زیاد خوشش نیاید و پیشنهاد دیگری سطرح کند. اگر پیشنهادش معقول به نظر می­رسد، آن را بپذیرید. به فرزند خود اطمینان دهید که بر روند اجرای برنامه نظارت خواهید کرد و شاید لازم باشد برای تغییر و اصلاح برنامه، جلسه دیگری بگذارید.

 

مرحله پنجم: عقد قرارداد و نصب برنامه

وقتی نسخه نهایی برنامه تنظیم شد، کودک و والدین آن را امضاء می‌کنند و آن را بر در یخچال یا مکان قابل رؤیت دیگری، نصب می‌کنند. علاوه بر این باید برگه­ای تهیه کنید که در آن پاداشهای کسب‌شده و مقدار زمان استفاده شده در هر روز، ثبت شود.

شاید صلاح بدانید که در برنامه استثناهایی هم قائل شوید، مثل زمانی که یکی از بچه‌های فامیل یا دوست فرزندتان شب پیش شما می­ماند. البته این در صورتی است که فرزند شما از قبلی زمان کافی ذخیره کرده باشد تا در این مواقع مقداری از آن را استفاده کند. وقتی برنامه و برگه ثبت پاداشها به دیوار نصب شد، رسماً کامپیوتر را سر جای خود برگردانید، اما تا امتیازی کسب نشود، به فرزندتان اجازه بازی ندهید.

 

مرحله ششم: بر زمان استفاده از کامپیوتر نظارت داشته باشید.

اگر فکر می‌کنید می‌توانید به فرزند خود اعتماد کنید کامپیوتر را سر جای همیشگی­اش بگذارید. اگر فکر می‌کنید فرزندتان در صورت عدم نظارت قانون­شکنی خواهد کرد توصیه­های زیر می‌توانند مفید باشند:

• سیم برق کامپیوتر یا دستگاه بازی را بردارید. فرزندتان مجبور است برای گرفتن آن به شما مراجعه کند. این کار، کنترل و نظارت را آسان­تر می‌کند. اگر فرزندتان زرنگ باشد حتماً آن را پیدا می‌کند. پس بهتر است آن در صندوق عقب ماشین یا جایی دور از دسترس او قرار دهید. مراقب باشید کودکتان سیم دیگری برای خود تهیه نکند.
• راه حل دیگر این است که کلی دستگاه بازی را در ماشین یا اتاقی بگذارید که بتوانید در آن را قفل کنید.

 

مرحله هفتم: تقویت مثبت

اگر برنامه شما مؤثر بود و فرزندتان تغییرات مثبت نشان داد، حتماً به آن توجه کنید تا رفتار موردنظر تقویت شود. از یاد نبرید که عادات رفتاری به این دلیل شکل می‌گیرند که بر سیستم پاداش مغز ما تأثیر می‌گذارند. بنابراین برای تثبیت رفتار مثبت باید همواره موفقیت­شان را به آنها یادآوری کنیم. والدین عادت کرده اند که اغلب موارد منفی را ببینند. مراقب باشید در ازای هر مورد منفی، بر پنج مورد مثبت انگشت بگذارید.

مرحله هشتم: فعالیتهای مثبت فرزند خود را تشویق کنید.

فرزند خود را تشویق کنید که به غیر از  کامپیوتر سرگرمیهای دیگر را هم امتحان کند: دوچرخه سواری، هنر و کاردستی، ورزشی، هنرهای رزمی، تفریح با دوستان. شما باید به فرزندتان کمک کنید به جای وقت گذرانی پشت کامپیوتر به سرگرمیهای مفیدتری روی بیاورد. به نظر می‌رسد فعالیتهای بدنی گزینه مفیدی است چون معتادان به کامپیوتر افراد کم‌تحرکی هستند.

در حال حاضر بازیهایی وارد بازار شده‌اند که در آنها بازیکن­ها هم باید حرکات بدنی انجام دهند. اگر فرزندتان یکی از این بازیها را انتخاب کند، می‌توانید برای وقت کامپیوتر استثناء قائل شوید. در هر صورت باید فرزندتان را به سمت تعاملات اجتماعی و حرکات بدنی سوق دهید. برای این کار می‌توانید کسب امتیاز برای بازی کامپیوتری را مشروط به فعالیتهای غیر کامپیوتری، مثل دوچرخه سواری یا ورزش کنید.

پسر دوازده سالهای به نام طه عاشق بازیهای تیراندازی مانند کال آف دیوتی بود. از این رو پدرش علاقه او را به سمت بازی رنگ­پاشی سوق داد. بعد از مدتی این بازی به صورت تفریح هفتگی پدر و پسر درآمد. البته طه بازی را کنار نگذاشت اما بعد از چند ماه پدرش متوجه شد که او زودتر از بازی خسته می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود و جدا کردن او از کامپیوتر راحت­تر شده است.

پدر آرش، بازیکن یازده ساله­ای که به کشف کردن علاقمند بود، او را به دوچرخه سواری در مسیرهای ناشناخته علاقه­مند ساخت. بعد از مدتی آنها به گروهی از کاوشگران شهری پیوستند که به قسمتهای غیر مسکونی و کمتر شناخته­شده­ی شهر خود می‌رفتند، مثل بخشهای صنعتی قدیمی، شبکه‌های راه آهنی که بلااستفاده مانده بود یا مناطق تاریخی. آرش عاشق این کار بود. پدر آرش میل به کشف و کاوش او را به دنیای واقعی سوق داد. او توانسته بود آرش را به فعالیت بدنی نیز وادارد.

به هر تقدیر هرقدر بیشتر بتوانید فرزندتان را به فعالیتهای دنیای واقعی علاقه­مند سازید در کوتاهتر کردن زمان بازی موفق­تر خواهید بود. 

 

 

 

 

 

 

 

 

داستان آریا: همه چیز در قبال بازی

این داستان توسط یک درمانگر اعتیاد به فضای مجازی نقل شده است:

یک بار از پشت تلفن صدای مادر آریا را شنیدم که فریاد می­زد: «از پای آن بازی لعنتی بلند شو!» چند ثانیه­ای گوشی را پایین گرفتم تا گوشم خوب شود. نسرین، مادر آریا، که از همسرش جدا شده بود برای بهبود عملکرد تحصیلی دخترش به من مراجعه کرده بود و در نتیجه تلاشهای فوق العاده زیاد برای جدا کردن او از بازی، با هم دوست شدیم.

وقتی آریا هشت ساله بود مبتلا به سرطان خون شد. پزشکان به غیراز شیمی­درمانی امید زیادی به مادرش نداده بودند. البته انتظار نمی­رفت آریا تکالیفش را درست انجام دهد، چون امید زیادی به زنده ماندن نداشت. او یک دستگاه بازی هدیه گرفت و چیزی نگذشت که بهترین دوست او شد.

یک مددکار اجتماعی توصیه کرده بود که آریا در بعضی از بازیها، آدمهای بد را سلولهای سرطانی در خون خودش فرض کند. به گمان او کشتن آدمهای بد قدرت کنار آمدن آریا را با بیماری بیشتر می‌کرد. آریا با اشتیاق توصیه مددکار را دنبال کرد. حتی امروز هم که با آریا حرف می­زنیم او موفقیت درمانش را مدیون بازی می­داند. او می­گوید: «بازیهای ویدئویی به من امید می­دادند. آنها این احساسی را به من القاء می‌کردند که می­توانم بیماری را شکست بدهم." سرانجام آریا پس از دو سال مداوا، از دست دادن موی سر، حالت تهوع دائم و چند دوره کم خونی شدید، سلامتی خود را به دست آورد و حالا پس از گذشت دوازده سال هنوز بیماری او عود نکرده است.

وقتی دوره درمان آریا به پایان رسید خاصیت درمانی بازی هم به سر رسید اما متاسفانه علاقه به بازی همچنان باقی ماند. اولین بازی مورد علاقه او نین تندو بود. آن موقع او دوازده ساله بود و کنترلش چندان سخت نبود. بنابراین مادرش بازی را از او گرفت. بعد از آن در سیزده سالگی به آلتیما علاقمند شد. یک بازی چند نفره که روی اینترنت انجام می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. از آن زمان به بعد بود که مادرش علائم نگران­کننده را در او مشاهده کرد.

مدتی بود که آریا از مادرش اجازه می­گرفت تا تکالیفش را در کتابخانه انجام دهد و این خواهش از سوی آریا سیزده ساله که از انجام تکلیف خوشش نمی­آمد، عجیب بود. بعد از چند هفته مادرش به کتابخانه رفت و با کتابدار صحبت کرد. کتابدار به او گفت: «ما متوجه شده­ایم که او تمام مدت بازی می‌کند.» در همان دوره معمولا دوستانش از او می‌خواستند شب را پیش آنها بماند. وقتی آریا به منزل آنها می‌رفت، بعد از کمی نشستن به سراغ کامپیوتر می­رفت و به کلی آنها را فراموش می‌کرد. آریا متوجه نمی­شد که چرا آنها دوباره از او دعوت نمی‌کردند.

در دبیرستان وضع بدتر شد. حالا آریا در سرپیچی از مقررات مادرش استاد شده بود. او با هوش سرشارش، که آینده امیدبخشی را نوید می­داد در 16 سالگی از مدرسه اخراج شد. آریا معلمها و سیستم آموزشی را مقصر قلمداد می‌کرد. در این دوره اختیار از دست مادرش خارج شده بود. دائم بازی می‌کرد و در صورت مخالفت دیگران پرخاشگری می‌کرد. بازی بر خواب، غذا، خانواده و دوستانش مقدم بود. خلاصه اینکه بازی تنها فعالیت زندگی آریا شده بود.

از آنجا که مادر آریا طلاق گرفته بود، آریا گاه نزد او و گاهی نزد پدرش زندگی می‌کرد. اما وقتی مادرش دوباره ازدواج کرد برای آمدن آریا مقررات اکیدی تعیین کرد و اگر آریا می­خواست پیش مادرش بماند مجبور بود از مقررات پیروی کند. از طرفی همسر جدید مادرش بی قانونی را تحمل نمی‌کرد و از نسرین هم حمایت می‌کرد. بالاخره نسرین عشق خشن خود را به کار گرفت و فهرست مقررات زیر را به آریا داد:

1. بازی ویدئویی در خانه مطلقاً ممنوع.
2. بازی ویدئویی، چه در خانه و چه بیرون از خانه مطلقا ممنوع.
3. بدون استثناء در هر شرایطی باید راست بگویی.
4. اگر بازی کنی و راستش را بگویی اجازه داری کارت را جبران کنی، اما اگر دروغ بگویی و بعد راست بگویی فایده ندارد.
5. در اتاق زیر همکف میخوابی و هفته ای یک بار هم باید آنجا را . تمیز کنی
6. هر وقت در خانه شام می خوری باید ظرفها را بشویی.
7. در عرض شش ماه باید مدرکی معادل دیپلمات را بگیری.
8. برای گرفتن مدرک باید حداقل روزی یک ساعت مطالعه کنی.
9. اگر تمام این شرایط رعایت نشود باید در عرض یک هفته از اینجا بروی.
10. در صورت قانون شکنی دوبار اخطار دریافت میکنی. در قبال قانون­شکنی سوم باید خانه را ترک کنی.
11.  من به تو اعتماد دارم، اما نظارت هم می‌کنم.

برخی اوقات برای افرادی مانند آریا عشق خشن ضروری است و وقتی والدین چنین مسیری را در پیش می گیرند باید بدانند که فرزندشان گاه باید رنجهای بزرگی را تحمل کند تا بالاخره برای روبه‌رو شدن با اعتیادش آماده شود. گاهی برای اینکه فردی به آخر خط برسد لازم است راه درازی را طی کند. شاید لازم باشد به فرزندتان اجازه دهید زمین بخورد. از یاد نبرید که اعتیاد مشکلی درونی فرزندتان است که در نهایت شما کنترل چندانی بر آن ندارید و اگر نتوانید او را وادار سازید با آن روبه‌رو شود به عنوان یک پدر یا مادر شکست نخوردهاید. به یاد داشته باشید که اعتیاد در ساختار مغز او تثبیت شده است.

البته وقتی کودک در سنین پایین­تر به سر می‌برد، رسیدگی به این مشکل آسان­تر است. اما صرف نظر از سن، اکثر کودکان سعی می‌کنند برای فرار از مقررات و تلاشهای شما راهی پیدا کنند.

 

 

 

 

 

 

مراقب فریبکاری و پنهان سازی باشید.

به احتمال زیاد فرزند شما هم مانند آریا سعی خواهد کرد مانع برچیده شدن کامپیوتر شود. پویا چهارده ساله با مهارت تمام برای فریب دادن والدینش نقشه­ای دقیق کشیده بود. او چهار تا شش ساعت در روز بازی می‌کرد و به اشکال گوناگون در مقابل تلاش والدینش برای کم کردن زمان بازی مقاومت می‌کرد. والدینش او را برای نمرات پایینش نزد مشاور بردند. مشاور متوجه شدکه مانع بزرگ تری که باید از میان برداشته شود، بازی ویدئویی است.

وسعت عملیات مخفیانه این پسر از یک طرف و خلاقیت ذهنی او از طرف دیگر به کلی مشاور را مبهوت کرده بود. او با اسم معلمانش چند آدرس ایمیل درست کرده بود و با این آدرسهای ساختگی به والدینش ایمیل می­فرستاد. ابتدا به والدینش اطلاع داد که پویا یعنی خودش در مدرسه مشکل دارد. او اولین ایمیل را از طرف « مشاور مدرسه» فرستاد:

سر کار خانم و جناب آقای موسوی با احترام به عرض می‌رساند که نمرات پویا در درسی ریاضی و انگلیسی افت کرده است و ما نگران وضعیت تحصیلی او هستیم. او باید تکالیفش را به طور کامل انجام دهد و برای امتحانات کلاسی به اندازه کافی مطالعه کند. من هم شما را در جریان پیشرفت او قرار خواهم داد. لطفاً هرگونه سؤالی را با من در میان بگذارید.

همان طور که ممکن است حدس بزنید والدین پویا جلسه­ای تشکیل دادند و به طور جدی با او صحبت کردند. قبل از اینکه چنین صحبتی به میان بیاید والدین پویا برای تنظیم بازی او برنامه­ای چیده بودند که در آن، وقت بازی در ازای انجام کارهای مثبت به دست می­آمد. پدر پویا از این فرصت استفاده کرد و چند پاداش دیگر هم به آن افزود که یکی از آنها این بود: هشت ساعت وقت بازی درازای دریافت گزارش مثبت از سوی مشاور.

از آن به بعد تا زمانی که فریبکاری پویا برملا شد او هر جمعه با آدرس ایمیل ساختگی از طرف مشاور مدرسه به والدینش ایمیل می­فرستاد و از «پیشرفت عالی»، «دقت و تمرکز زیاد» و «باز شدن فصل جدید» در روند درس خواندن فرزندشان خبر می­داد. علاوه بر این از طرف معلمهای دیگرش هم ایمیل می­فرستاد و از نمره­های خوب و رفتار شایسته پویا اطلاع می داد و البته همه اینها وقت بازی بیشتری برای او به ارمغان می‌آورد.

 بعد از چندی قرار شد جلسه­ای با شرکت والدین و معلمان برگزار شود و چیزی نمانده بود که دروغ پویا فاش شود اما او با ارسال ایمیل ساختگی به والدینش جلسه را لغو شده اعلام کرد و به آنها گفت که در آینده تاریخ جدید برگزاری جلسه را به اطلاع آنها خواهد رساند.

پدر پویا واقعاً مشتاق برگزاری جلسه بود، چون از تغییری که رخ داده بود خوشحال بود و دوست داشت از زبان معلمان بشنود که پسرش واقعاً استعدادهایش را به کار گرفته است. سرانجام او خودش به مشاور زنگ زد و برای یک ملاقات حضوری قرار گذاشت و به این ترتیب متوجه شد که از پسرش رودست خورده است.

اینجا همان مقطعی است که نشان می‌دهد پویا واقعاً به بازی معتاد شده بود. به هرحال والدین پویا سیستم بازی او را جمع کردند. حالا او فقط می توانست روزی ده دقیقه پای کامپیوتر بنشیند و فقط ایمیلش را باز کند و برای اطلاع از موارد درسی به سایت معلم ها سر بزند. والدینش تمام ساعاتی را که او با فریبکاری به دست آورده بود جمع زدند. حالا اگر پویا میخواست دوباره کامپیوتر راه بیفتد مجبور بود ابتدا به اندازه دو برابر وقتی که با دروغ به دست آورده بورد، امتیاز کسب کند تا بدهی خود را تسویه کند. سه ماه طول کشید تا پویا توانست از چاهی که به دست خودش کنده بود بیرون بیاید. حالا دیگر والدین او هم از این قانون پیروی می‌کنند: «اعتماد کن، اما نظارت داشته باش».

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آگاهی، حمایت و عمل

با خواندن این کتاب اطلاعات زیادی درباره‌ی اعتیادهای مجازی کسب کرده­اید. در اینجا باز یادآوری می‌شود اگر بخواهید به فرزند خود کمک کنید، تشکیل یک شبکه حمایتی ضروری است. ایدهآل این است که با یک متخصص (روان شناسی، مددکار اجتماعی، مشاور اعتیاد، درمانگر) مشورت کنید تا ابتدا به مشکلات زیربنایی او یا خودتان رسیدگی شود. علاوه بر این شبکه دوستان و اعضای خانواده شما را در ارزیابی موقعیت و همچنین ایدهها و حفظ تعادل یاری می‌کند. گروههای (دوازده قدم) هم می‌توانند مفید باشند. پس از تشکیل تیم می‌توانید با کمک آنها و با توجه به پیچیدگیها به یاد داشته باشید که اعتیاد اختلال سرسختی است که احتمال بازگشت آن زیاد است. شما می‌توانید انتخابهای خود را کنترل کنید اما نمی‌توانید بر انتخابهای فرزند یا دوست معتادتان کنترلی داشته باشید. از این رو انتظار عقب نشینی را هم داشته باشید و بدانید یک موفقیت کوچک می تواند با شکستی فوری همراه شود و سرانجام اینکه وقتی تلاش خود را کردید، همه چیز را به خدا بسپارید.

 

 

 

 

 

پیوست

 

 

 

 

 

 

 

 

نکاتی در خصوص خرید بازیهای کامپیوتری

بازی باید برای کودک جذاب و لذت­بخش باشد تا کودک بتواند از محتوای آن نیز مسائلی را بیاموزد . این چند نکته به شما کمک می‌کند انتخاب صحیح تری در خرید این بازی‌ها داشته باشید.

• بهتر است اول از همه به فکر سرگرم کننده بودن بازی باشید، پس برای اینکه کودک چیزهائی یاد بگیرد لازم است قبل از آن لذت ببرد. مطمئن باشید که کودک بیشتر دوست دارد که زمان خوشی را سپری کند بجای آنکه اهداف آموزشی بزرگترها را برآورده کند.
• بازیهایی را انتخاب کنید که بازی بیش از یک بازیکن در آنها تشویق شده و باعث می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود که دو یا سه نفر با هم بازی کنند. توصیه می­شود خانواده­ها کامپیوتر را به یک وسیله اجتماعی تبدیل کنند. نرم‌افزارهایی توصیه می­شوند که به شما و کودکتان اجازه می‌دهد تجربه ای مشترک از کامپیوتر داشته باشید.
• بازیهایی را انتخاب کنید که به کودک فرصتهای پیروزی را با روشهای مختلف می‌دهد. بعبارت دیگر لازم نباشد که برای ادامه یافتن بازی، کاربر حتما از یگ مهارت به خصوص که تکرار آن برای کودک دشوار است، استفاده کند.
• تصویرهای کم تحرک و طولانی که حتما با رمز و راز تغییر خواهد کرد، کودک را خسته می‌کند. مزرعه های اعداد یا جنگل های پر از موسیقی که کودک را بدنبال خود بکشد و هر چه که ماهرتر شد بازی نیز ماهرانه تر قابل پیاده شدن باشد، بهتر است.
• به یاد داشته باشید نسخه نوشتاری یا دیداری _ شنیداری در یادگیری کودک از نسخه نرم افزاری می تواند بهتر باشد، مثلا کتاب یک قهرمان خاص آموزنده تر از بازی آن قهرمان خاص برای کودک است.
• هنگام خرید همیشه احتمال برگرداندن و پس دادن بازی خریداری شده را با فروشنده مطرح کنید، چرا که این احتمال وجود دارد سیستم سخت افزاری شما متناسب نباشد یا بازی خریداری شده مانند لیاس ، یک شماره کوچکتر به تن فرزند شما در آید ! یا شما آن بازی را برای کودکتان مناسب ندانید.
• این نکته ارزش یادآوری دارد که همه بازیهای ویدیویی و کامپیوتری بد نیستند . بازیهای پر کیفیت به کودک فرصت حل مسائل مختلف زندگی و مهارت تفکر منطقی را آموزش می‌دهد.
• همچنین بازی کامپیوتری به تقویت مهارتهای حرکتی ظریف، مهارت، سرعت عمل و سرعت انتقال می انجامد. البته کودک را به تکنولوژی اطلاعات علاقه مندتر می سازد.
• بهترین کار برای شما این است که تا فرصت باقی است و کودک هنوز اولین تجارب را در به کارگیری این وسیله درک می‌کند، به او کمک کنید تا قوانین استفاده سالم و بی ضرر از آن را بیاموزد.
• به یاد داشته باشید کودکان به آسانی به مسائل مختلف عادت می‌کنند ولی به سختی عادت نادرست را ترک می‌کنند. نکته آخر اینکه یک مصرف کننده هوشیار باشید، آنچه را به صلاح کودکتان هست انتخاب کنید چیزی که مناسب سن او باشد و پیغام های نادرست به او ندهد.

 

 

 

 

 

امنیت در فضای مجازی

یکی از راه هایی که ممکن است کودکان را راحت­ در معرض سوء استفاده جنسی قرار گیرند، اینترنت است. باید توجه داشت که آزارهای جنسی تنها به فضای واقعی محدود نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود و فضای مجازی نیز محل مناسبی برای وقوع این اتفاق نیز است. بسیاری از کودکان با وجود آنکه از اینترنت به صورت روزانه استفاده می‌کنند اما هنوز درباره مخاطرات کاربری های غیرمجاز آموزش لازم را ندیده اند.

پژوهشها در این زمینه نشان داده است، ۲۰ درصد از افرادی که به صورت منظم با اینترنت در تماس هستند موضوعات جنسی ناخواسته ای را دریافت می‌کنند که این مسئله بیشتر کودکان ۱۰ تا ۱۲ ساله را تهدید می‌کند. در این جا قوانین برای امن ماندن نوجوانان و جوانان را توضیح داده می­شود:

 

 

 

• Ø     قانون اول
• ·        کامپیوترها را در اتاقی که همه خانواده در آن حضور دارند نگهداری کنید و زمان استفاده از اینترنت را برای کودکان محدود کنید.

قانونی برای خانواده خود ایجاد کنید که به‌وسیله آن بتوان لپ‌تاپ‌ها را بیرون از اتاق‌خواب بچه‌ها نگهداری کرد. فرزند شما همچنان می‌تواند از حفظ شدن حریم شخصی‌اش درزمانی که آنلاین است لذت خواهد برد، اما کمتر جستجوها و کلیک‌های پرسش‌برانگیز انجام خواهد داد چراکه می‌داند ممکن است شما در هرزمانی در اطراف او باشید. محدود کردن زمان استفاده از اینترنت نیز باعث می‌شود تا دسترسی فرزند خود، به اینترنت را مشمول اجازه خود کنید.

 

• Ø     قانون دوم
• به فرزند خود بیاموزید که چطور حریم شخصی خودش را حفظ کند.

 از هر ۵ کودک یک کودک برای روابط نامشروع مورد درخواست قرار می‌گیرد. تا زمانی که صفحه فیس‌بوک نوجوان شما، نام کامل، تصویر، شهر زندگی، سن، جنسیت و مدرسه‌اش را نشان می‌دهد دست اشخاصی که قصد سوءاستفاده جنسی از آنها را دارند برای یافتن آنها بازتر است. با فرزند خود در این رابطه که چرا حفاظت از اطلاعات شخصی در فضای آنلاین اهمیت دارد گفتگو کنید. همچنین به او بگویید که چه چیزی مناسب و چه چیزی برای پست کردن نامناسب است. ایجاد قوانینی مانند “هیچ قرار ملاقاتی با اشخاصی که به‌صورت آنلاین با آنها آشنا شده‌اید بدون حضور پدر یا مادر مجاز نیست” باعث می‌شود تا فرزند شما محدودیت‌های لازم را درک کند.

 

• Ø     قانون سوم
• به فرزندان خود مهارت‌های تفکر در شرایط حیاتی را بیاموزید

ذهن فرزندان به‌صورت کامل تا سن ۲۵ سالگی تکامل نمی‌یابد. در سنین پایین‌تر نیز ممکن است در قضاوت و تفکر و تصمیم‌گیری‌های حیاتی دچار مشکل باشند. با فرزندان خود درباره تفکر و تصمیم‌گیری‌های حیاتی درباره محتوایی که در وب ارائه می‌شود به‌وسیله تکالیف مدرسه‌شان به‌عنوان یک نقطه شروع به آموزش بپردازید. برای مثال اگر فرزند شما قصد دارد که یک گزارش برای کتابی که مطالعه کرده است بنویسد، در انجام تحقیقاتش به او کمک کنید. در حین انجام این کار تفاوت‌های بین مطالبی که کاربران در فضای مجازی ثبت کرده‌اند، محتوای معتبر و اسپم‌ها را برای فرزند خود شرح دهید. بدین‌وسیله می‌توانید به بهترین شکل به فرزند خود نحوه دریافت بهترین تصمیمات و انتخاب‌ها را در فضای آنلاین آموزش خواهید دارد.

 

• Ø     قانون چهارم
• درباره بازنشر محتوا صادق باشید.

 برنامه‌های پیام‌رسانی مانند اسنپ چت به شما می‌گویند که هر وقت درخواست بدهید محتوایی را که در این اپلیکیشن نشر داده‌اید را حذف می‌کنند. بااین‌حال اگر یک کاربر دیگر از محتوای شما اسکرین شات گرفته باشد به این معنی است که یک کپی از اطلاعات شما را برای خود دارد. تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته می‌شوند می‌توانند به‌خصوص برای نوجوانان پیامدهایی داشته باشند.

 

• Ø     قانون پنجم
• از سامانه‌هایی برای اتصال به اینترنت استفاده کنید که قابلیت‌هایی چون کنترل والدین و حفاظت شخصی را ارائه می‌کند.

کودکانی که کمی بزرگ‌تر شده‌اند ممکن است از زمانی که در خانه تنها هستند سوءاستفاده کند. می‌توانید از آنها به‌وسیله سرمایه‌گذاری بر روی یک ISP معتبر که خدمات کنترل والدین را ارائه می‌دهد حفاظت کنید. این خدمات می‌توانند دیواره‌های آتش، فیلترهای اسپم و بدافزار باشند. قبل از این‌که خدمات اینترنتی را خریداری کنید حتماً درباره چنین قابلیت‌هایی با ارائه‌دهنده اینترنت صحبت کنید.

• Ø     قانون ششم
• فعالیت‌های اینترنتی فرزند خود را زیر نظر بگیرید.

با توجه به مسائلی که عنوان شد این روزها مانیتورینگ و تحت نظر گرفتن فعالیت‌های فرزندان در فضا آنلاین بسیار حائز اهمیت است. تا وقتی‌که بین شما و فرزندتان فاصله‌ای وجود دارد و نمی‌توانید ببینید که فرزندتان در خانه چکار می‌کند و در دنیای دیجیتالی‌اش چه اتفاقی می‌افتد بایستی چنین نظارت‌هایی انجام شود. ابزارهایی برای انجام اعمال نظارتی برای پلتفرم‌های مختلف تولیدشده‌اند و در دسترس شما قرار دارند. ازجمله این نرم‌افزارها می‌توان به سامانه مراقبت از خانواده اشاره کرد که برای سیستم‌عامل محبوب و در دسترس اندروید طراحی‌شده است و به شما کمک می‌کند تا تمامی فعالیت‌های آنلاین فرزندان خود را در فضای آنلاین و شبکه‌های اجتماعی تحت نظر قرار داده و یا محدود کنید.

امروزه اکثر کودکان به جای بازی‌های فیزیکی بیشتر زمان خود را به بازی با تبلت و وسایل الکترونیکی اختصاص می‌دهند.شاید بازی با تبلت بتواند مهارت‌ خاصی را به آنها آموزش بدهد. اما مشکل اصلی این بازی‌ها آن است که بچه‌ها تمام وقت خود را صرف این کار می‌کنند.

 

 منابع

کوین رابرتس؛ مترجم اکرم کرمی. (1393)، اعتیاد به نت: رهایی از دام اعتیاد به اینترنت و بازیهای نرم‌افزاری، تهران: صابرین.

کیمبرلی. اس یانگ، کریستیانوناباکود آبرئو؛ ترجمه فاطمه وحدت‌نیا. (1391)، اعتیاد اینترنتی: کتاب راهنما برای ارزیابی و درمان. تهران: آسیم.