لطفا از تمام مطالب دیدن فرمایید.
فهرست عملیاتهای زمینی گسترده ایران در جنگ ایران و عراق
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
فهرست عملیات زمینی گسترده ایران در جنگ ایران و عراق مقالهای در باب معرفی ۲۸ عدد از مهمترین عملیات زمینی ایران در طول ۸ سال جنگ ایران و عراق است که با نام عملیات گسترده شناخته میشوند. در این مقاله عملیات گسترده بر اساس جبهه عملیاتی به ۳ دسته جبهه شمالی، جبهه میانی و جبهه جنوبی دستهبندی میشوند. مجموعه اطلاعات معرفی شده برای هر عملیات مشتمل بر:نام عملیات، تاریخ شروع و پایان عملیات، منطقه اجرای عملیات، رمز عملیات، نیروهای عملکننده در هر عملیات و چکیدهای از مهمترین دستاوردهای بدست آمده در هر عملیات میباشد.
محتویات
جبهه جنوبی
| نام عملیات | تاریخ شروع عملیات | تاریخ پایان عملیات | منطقه نبرد | رمز عملیات | نیروهای عملکننده | نتایج عملیات |
|---|---|---|---|---|---|---|
| عملیات اندیمشک | ۲۳ مهر ۱۳۵۹ | ۲۳ مهر ۱۳۵۹ | غرب پل نادری و رودخانه کرخه، سه راه قهوهخانه | ارتش | تثبیت پل نادری و عقب راندن دشمن از قسمتی از غرب کرخه و جلوگیری از سقوط خوزستان و جلوگیری از دسترسی عراق به راه مواصلاتی اندیمشک خرمآباد و اندیمشک اهواز و راهآهن اندیمشک و جلوگیری از دسترسی به سد دز و … | |
| عملیات نصر | ۱۵ دی ۱۳۵۹ | ۱۸ دی ۱۳۵۹ | هویزه-کرخهکور- دشت آزادگان | - | ارتش و دانشجویان پیرو خط امام | نیروهای ایرانی بخشی از شهر خرمشهر را آزاد کردند ولی به دلیل پیشروی ناهماهنگ در محورها و نبود پشتیبانی مناسب، مواضع تثبیت یطز و نیروهای ایرانی عقب رانده شدند |
| عملیات توکل | ۲۰ دی ۱۳۵۹ | ۲۰ دی ۱۳۵۹ | شمال آبادان- سهراهی ماهشهر | - | ارتش | تلاش نیروهای ایرانی در جهت جلوگیری از محاصره آبادان و عبور نکردن نیروهای عراقی از کارون با شکست روبرو شد |
| عملیات فرمانده کل قوا | ۲۱ خرداد ۱۳۶۰ | ۲۵ خرداد ۱۳۶۰ | سپاه | |||
| عملیات ثامن الائمه | ۵ مهر ۱۳۶۰ | ۵ مهر ۱۳۶۰ | نصرمنالله و فتحٌقریب | ارتش و سپاه | بازپسگیری ساحل شرقی رودخانه کارون-خارج کردن آبادان از محاصره یکساله-آزادسازی بیش از ۱۵۰ کیلومترمربع از اراضی اشغال شده توسط ارتش عراق-کلاسیکترین عملیات نیروهای ایرانی در طول جنگ که کاملاً بر پایه اصول نظامی بود | |
| عملیات طریق القدس | ۸ آذر ۱۳۶۰ | ۱۵ آذر ۱۳۶۰ | شمالو جنوب کرخه- دشت آزادگان | حسینبنعلی | ارتش و سپاه | آزادسازی بستان و ۷۰ روستای منطقه و ۵ پاسگاه مرزی-تصرف مناطق الله اکبر و تنگه چزابه |
| عملیات فتح المبین | ۲ فروردین ۱۳۶۱ | ۱۰ فروردین ۱۳۶۱ | غرب کرخه | یازهرا (س) | ارتش و سپاه | بازپسگیری ۲۵۰۰ کیلومتر مربع از خاک ایران از نیروهای عراقی-آزادسازی جاده استراتژیک دزفول تا دهلران-تصرف چاههای نفت ابوقریب در ارتفاعات تینه-اسارت ۱۵۰۰۰ سرباز عراقی توسط نیروهای ایرانی |
| عملیات بیتالمقدس | ۱۰ اردیبهشت ۱۳۶۱ | ۳ خرداد ۱۳۶۱ | خرمشهر- دشت آزادگان | یا علیابنابیطالب علیهالسّلام | ارتش و سپاه | آزادسازی خرمشهر و منطقه هویزه و پادگان حمید-انهدام۲۰٪ از ارتش عراق-آزادسازی۵۰۳۸ کیلومترمربع از مناطق اشغال شده-عقبنشینی گسترده نیروهای عراق از استان خوزستان و موضعگیری آنها در اطراف شهر بصره جهت مقابله با حمله احتمالی نیروهای ایرانی |
| عملیات رمضان | ۲۲ تیر ۱۳۶۱ | ۷ مرداد ۱۳۶۱ | شرق بصره | یا صاحبالزمان ادرکنی | ارتش و سپاه | موفقیت نیروهای ایرانی در محاصره بصره و شکست در نفوذ و تصرف آن شهر |
| عملیات محرم | ۱۰ آبان ۱۳۶۱ | ۲۰ آبان ۱۳۶۱ | موسیان- ارتفاعات مرزی «میال حمرین» - جنوبشرقی دهلران | یا زینب (س) | ارتش و سپاه | از اهداف این عملیات بازیابی روحیه رزمندگان ایرانی بعد از شکست در عملیات رمضان بود-تصرف منابع نفتی موسیان و بیات و همچنین حوضچههای نفتی زبیدات که مشتمل بر ۷۰۰ حلقه چاه نفتی بود-تصرف جاده طیب به شهرانی-تصرف جاده تدارکاتی بغداد به بصره-رسیدن نیروهای به نقطه مرزی به طول۵۰ کیلومتر |
| عملیات والفجر مقدماتی | ۱۷ بهمن ۱۳۶۱ | ۲۱ بهمن ۱۳۶۱ | فکه-چزابه | یاالله-یاالله-یاالله | سپاه | لو رفتن طرح عملیات توسط نیروهای سازمان مجاهدین خلق-ناکامی نیروهای ایرانی در تصرف پل غزیله و تصرف شهر العماره |
| عملیات والفجر ۱ | ۲۱ فروردین ۱۳۶۲ | ۲۸ فروردین ۱۳۶۲ | جبل فوقی- شمال فکه | یاالله-یاالله-یاالله | ارتش | دستیابی نسبی نیروهای ایرانی به ارتفاعات موردنظر-ضعف فرماندهی نیروهای زمینی به جهت اتکای بیش از حد به واحد توپخانه-ناکامی در الحاق یگانها به یکدیگر بعد از پایان عملیات-عقبنشینی نیروهای ایرانی به مواضع قبلی بعد از چند روز |
| عملیات خیبر | ۳ اسفند ۱۳۶۲ | ۲۲ اسفند ۱۳۶۲ | هورالهویزه | یا رسولالله | ارتش و سپاه | در محور شمالی عملیات (العزیز) نیروهای ایرانی توانستند خود را به رودخانه دجله رسانده و تردد خودروهای راه بصره به بغداد را قطع کنند-تصرف دو جزیره مجنون به مساحت ۱۶۰ کیلومتر مربع-تصرف ۵۰ حلقه چاه نفت-استفاده گسترده عراق از سلاح شیمیایی-شروع جنگ نفتکشها |
| عملیات بدر | ۱۹ اسفند۱۳۶۳ | ۲۶ اسفند۱۳۶۳ | هورالهویزه- شمال بصره | یا فاطمهالزّهرا (س) | سپاه | پیشروی کم نیروهای ایرانی در مواضع عراق تا شرق دجله و ناکامی در عبور از آن-ناتوانی آتشباری مناسب نیروهای ایرانی به نیروهای عراق به دلیل کمبود امکانات-عقبنشینی از نیمی از مناطق متصرف شده بعد از یک هفته-شروع جنگ شهرها |
| عملیات والفجر ۸ | ۲۰ بهمن ۱۳۶۴ | ۲۹ فروردین ۱۳۶۵ | شبهجزیره فاو | یا فاطمهالزهرا (س) | سپاه | تصرف شهر فاو، راسالبیشه، جاده فاو تا بصره-قطع دسترسی عراق به خلیج فارس-گستردهترین استفاده از سلاحهای شیمیایی در طول جنگ از جانب ارتش عراق-اسارت ۳۰۰۰ سرباز عراقی توسط نیروهای ایرانی-تصویب قطعنامه ۵۸۲ شورای امنیت-ساخت پل «بعثت» با استفاده از ۵۰۰۰ لوله بر روی اروند رود-مصدومیت شیمیایی بیش از ۱۵۰۰۰ سرباز ایرانی در ۱۷ روز-ورود رابرت مکفارلین به تهران |
| عملیات کربلای ۴ | ۳ دی ۱۳۶۵ | ۵ دی ۱۳۶۵ | غرب جزیره مینو- ابوالخصیب | محمدرسولالله | سپاه | لو رفتن طرح عملیات پیش از آغاز آن توسط هواپیماهای آواکس-مسدود کردن حفر کانال در معبر اصلی محور و پر کردن آن با مازوت جهت زمین گیر کردن نیروهای ایرانی-شکست خوردن نیروهای ایرانی در تصرف کردن جزایر امالرّصاص و ابوالخطیب بعد از۴۸ ساعت و دستور توقف عملیات توسط فرماندهان |
| عملیات کربلای ۵ | ۱۹/۱۰۱۳۶۵ | ۴ اسفند ۱۳۶۵ | شرق بصره | یا زهرا (س) | سپاه پاسداران | تصویب قطعنامه ۵۹۸-پیشروی ۱۲ کیلومتری به سمت بصره-تصرف ۱۱ قرارگاه ارتش عراق-آزادسازی ۱۵۰ کیلومتر از مساحت ایران-انهدام ۸۱ تیپ و گردان مستقل ارتش عراق-تصرف دریاچه بوبیان-آزادسازی ۴ پاسگاه مرزی ایران |
| عملیات بیتالمقدس ۷ | ۲۲ خرداد ۱۳۶۷ | ۲۵ خرداد ۱۳۶۷ | شلمچه | یا اباعبداللهالحسین | سپاه | هدف از این عملیات صرفاً تضعیف روحیه و ماشین جنگی عراق در قسمت جنوبی کانال پرورش ماهی بود. نیروهای ایرانی با اولین پاتک عراق بدون هیچ مقاومتی به مواضع اولیه خود بازگشتند |
| عملیات لبیک یا خمینی | غرب کارون | فنایفیالله | سپاه |
جبهه میانی
| نام عملیات | شروع عملیات | پایان عملیات | منطقه نبرد | رمز عملیات | نیروهای عملکننده | نتایج عملیات |
|---|---|---|---|---|---|---|
| عملیات کربلای ۱ | ۹ تیر ۱۳۶۵ | ۱۹ تیر ۱۳۶۵ | ارتفاعات قلاویزان تا شهر مهران | یا اباالفضلالعباس ادرکنی | سپاه | بازپسگیری شهر مهران و ارتفاعات استراتژیک قلاویزان و حمرین-آزادسازی جاده دهلران به مهران-آزادسازی ۲ پاسگاه مرزی |
| عملیات کربلای ۶ | ۲۴ دی ۱۳۶۵ | ۲۴ دی ۱۳۶۵ | شهر نفت شهر و شمال شهر سومار | یا زهرا (س) | ارتش | نیروهای ایرانی در آزادسازی شهر «نفت شهر» ایران و شهر «نفت خانه» عراق شکست خوردند |
جبهه شمالی
| نام عملیات | تاریخ شروع | تاریخ پایان | منطقه نبردگیلانغرب | رمز عملیات | نیرو های عمل کننده | نتایج عملیات |
|---|---|---|---|---|---|---|
| عملیات والفجر ۴ | ۲۷ مهر ۱۳۶۲ | ۳۰ آبان ۱۳۶۲ | پنجوین | یاالله-یاالله-یاالله | ارتش و سپاه | مقاومت بیش از انتظار ارتش عراق در منطقه باعث سرمایهگذاری فراوان دو طرف برای پیروزی در این نبرد بود و والفجر۴ را از یک عملیات محدود به یک عملیات گسترده تبدیل کرد. در طی این عملیات ۷۰۰ کیلومترمربع از خاک عراق به تصرف نیروهای ایرانی درآمد. |
| عملیات قادر | ۲۴ تیر ۱۳۶۴ | ۱۸ شهریور ۱۳۶۴ | سیدکان | یا صاحبالزمان (عج) | ارتش | به دلیل ناکامی عملیات بدر، ابتکار عمل اینبار به ارتش داده شد و آزادسازی منطقه عمومی اشنویه-پیرانشهر نیز از سپاه به ارتش واگذار شد. اما ارتش نیز در این عملیات ناکام ماند و طی دوماه سه بار در تصرف منطقه شکست خورد و در نهایت دستور توقف عملیات |
| عملیات کربلای ۱۰ | ۲۵ فروردین ۱۳۶۶ | ۵ اردیبهشت ۱۳۶۶ | محور بانه- سردشت- ماووت | یا صاحبالزمان ادرکنی | سپاه و اتحادیه میهنی کردستان | پیشروی کند نیروهای ایرانی در راههای سختگذر منطقه-ناکامی در تحقق نیمی از اهداف اولیه عملیات-پیشروی۳۴ کیلومتری در خاک عراق-زمینگیری نیروهای دوطرف در ارتفاعات شاخگولان |
| عملیات بیتالمقدس ۲ | ۲۵ دی ۱۳۶۶ | ۲ بهمن ۱۳۶۶ | ارتفاع قمیش- سلیمانیه- ماووت | یا زهرا (س) | سپاه | نخستین عملیات ایران در زمستان بود که در جهت امتیازگیری برای پایان جنگ پیروزی نسبی را به همراه داشت-تصرف ارتفاعات قمیش، ویولان و تنگه گوجار دستاوردهای این عملیات بود |
| عملیات والفجر ۱۰ | ۲۴ اسفند ۱۳۶۶ | ۲۹ اسفند ۱۳۶۶ | حلبچه-سلیمانیه | یا رسولالله (ص) | سپاه | آخرین عملیات نظامی ایران بود که از جانب فرماندهان به عنوان آخرین ضربه به ارتش عراق در جهت پذیرفتن قطعنامه۵۹۸ شناخته میشود. این عملیات با موفقیت کامل همراه شد و شهرهای حلبچه، دوجیله و خورمال به تصرف نیروهای ایرانی درآمدند-محاصره شهر سلیمانیه عراق-بمباران شیمیایی شهر حلبچه عراق توسط رژیم بعث |
| عملیات مرصاد | استان کرمانشاه | یا صاحبالزمان عجلالله تعالی وجهالشریف | ارتش و سپاه | شکست کامل عملیات «فروغ جاویدان» -عقب راندن نیروهای مهاجم به پشت مرزهای بینالمللی-کشتن۲۰۰۰ تن و دستگیری۲۵۰ تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران-انهدام۴۰۰ دستگاه انواع وسایل نقلیه ارتش عراق که در اختیار نیروهای مهاجم قرار داشت-پذیرش قطعنامه۵۹۸ شورای امنیت توسط صدام حسین-ابراز تمایل بریتانیا برای برقراری مجدد روابط دیپلماتیک-اعزام نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل به مرزهای دو کشور و ایجاد صلح پایدار. |
منابع
- حسن درّی (۱۳۸۳)، اطلس راهنما۵- «کارنامه نبردهای زمینی»، به کوشش مهدی انصاری.، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، شابک ۸-۴۸-۶۳۱۵-۹۶۴
- این صفحه آخرینبار در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۹ ساعت ۰۹:۴۹ ویرایش شدهاست.
موضوعات مرتبط: اطلاعات عمومی
تاريخ : دوم مرداد ۱۳۹۸ | 10:20 | نویسنده : مهــدی یدالهـــی |